การไว้ทรงผมโก๊ะมีส่วนสัมพันธ์กับความเชื่อในผีโรงใหญ่ของชาวมอญบางขันหมากเพราะว่าเด็กผู้ชายจะกลายเป็นหัวหน้าครอบครัวในอนาคต เป็นผู้สืบทอดวงค์ตระกูลและชาติพันธุ์มอญต่อไป นอกจากนี้เด็กผู้ชายบางคนอาจจะเติบโตกลายเป็นหัวหน้าหรือผู้นำตระกูล ซึ่งมีหน้าที่จะต้องทำพิธีไหว้ผีโรงสืบต่อไปในภายภาคหน้า

       สำหรับเด็กผู้หญิงที่ไว้ผมโก๊ะนั้นปรากฏอย่างเล็กน้อย ส่วนใหญ่จะมีความเชื่อในเรื่องการเลี้ยงดูโดยเชื่อว่าเด็กที่ไว้ผมโก๊ะจะเลี้ยงง่ายไม่อ้อน ไม่เจ็บป่วยบ่อยๆไม่เป็นไข้ เติบโตดีแข็งแรงนอกจากนี้บางครอบครัวก็มีความเชื่อเรื่องผีโรงใหญ่จึงให้เด็กผู้หญิงไว้ผมโก๊ะตั้งแต่แรกเกิดเช่นเดียวกับเด็กผู้ชาย การเลี้ยงดูเด็กที่ไว้ผมโก๊ะเหมือนเด็กปกติแต่มักจะไม่ตีเพราะถือว่าเป็นลูกหลานบรรพบุรุษ ถ้าตีแล้วจะทำให้ผีเข้าคนเฒ่าคนแก่ในบ้าน ดังนั้นจึงพบว่าเด็ก ที่ไว้ผมโก๊ะจะแก่นซนมากเพราะว่าผู้ใหญ่มักจะตามใจ

       พิธีโกนผมจะทำเมื่อเด็กโตพอสมควร ที่นิยมกันคืออายุ ๙ ขวบขึ้นไปในพิธีโกนผมจะทำอย่างง่าย ๆ หรือพิธีใหญ่ก็แล้วแต่ฐานะของพ่อแม่ ถ้าจะโกนอย่างๆ ก็เตรียมอาหารใส่ปิ่นโต ๑ เถาไปถวายพระให้ทำพิธีโกนให้ ห้ามโกนกันเอง บางรายไม่ทำพิธีโกนแต่จะเริ่มไว้ผมที่โกนให้ยาวขึ้นแล้วตัดเป็นรูปทรงที่ต้องการต่อไป

       ส่วนการทำพิธีโกนผมที่จัดเป็นงานสมโภชจะต้องเตรียมงานเหมือนกับงานบวชนาคอาจมีการแจกบัตรเชิญญาติพี่น้องถือโอกาสพบปะญาติมิตรไปพร้อม ๆ กันอาจมีขบวนแห่แหนเช่นแห่ช้าง มีมหรสพ ภาพยนตร์ ลิเก โขน เลี้ยงพระสงฆ์ ๙ รูป เด็กที่จะโกนผมให้แต่งชุดไทยนุ่งโจงกระเบนเป็นส่วนมาก

       วันพิธีจะเลือกตามตำราตัดผมเป็นความเชื่อของชาวมอญบางขันหมาก   ชาวมอญอื่นๆ รวมทั้งชาวไทยด้วยดังต่อไปนี้

       นอกจากตำราแรกที่กล่าวมาแล้ว ชาวมอญจะยึดถือตำราวันลอย – วันจม ประกอบการเลือกวันทำพิธีโกนผมให้เด็กอีกด้วยคือ

       คนโบราณสามัญชนจะไว้ผมโก๊ะ ผมแกละ และผมเปียมากกว่าผมจุก ส่วนคนชั้นสูงชั้นเจ้าฟ้า พระราชโอรส  พระราชธิดา บุตรธิดาขุนนางมักจะไว้ผมจุกมากกว่าผมอย่างอื่น เมื่อพระราชธิดามีพระชนมายุพอสมควรจะจัดพิธีโกนผมอย่างยิ่งใหญ่เรียกว่า พิธีโสกันต์   ให้แก่  พระโอรส พระธิดา และเชื้อพระวงศ์มากมายถึง ๓๙๑ องค์ พ.ศ.๒๔๒๒ (พระองค์มีพระชนมายุ ๓๐ พรรษา) จนถึงปีมะเมีย พ.ศ.๒๔๕๒ หรือก่อนสวรรคต ๑ปี

ที่มา : รายงานการวิจัย   ทรงผมและเครื่องแต่งกาย กรณีศึกษาชาวไทยรามัญ(มอญ) ตำบลบางขันหมาก   อำเภอเมือง   จังหวัดลพบุรี   ส่ถาบันราชภัฏเทพสตรี   พุทธศักราช  ๒๕๔๒